In deze donkere geopolitieke tijden kunnen de inspanningen van mensen die elke dag opnieuw bouwen aan vrede al eens aanvoelen als druppels op een hete plaat, schrijft Nils Duquet, directeur van het Vlaams Vredesinstituut in een MO*column van de maand. ‘Toch moeten we deze kleine, glinsterende druppels van vrede blijven aanmoedigen en financieren.’
Onlangs bezocht Nils het Museum Beelden aan Zee in Den Haag en raakte er zwaar onder de indruk van het kunstwerk 'Voici mon coeur!' van de Syrische beeldend kunstenaar Khaled Dawwa. Hij ging op de vlucht voor het oorlogsgeweld in zijn land en belandde in 2014 met zijn gezin in Frankrijk.
Daar begon hij een paar jaar later aan het kunstwerk. Met droge klei, zo fragiel als het leven zelf, ging hij aan de slag en bouwde een fictieve straat in Damascus na, compleet kapot gebombardeerd. Vier jaar lang verwerkte hij zijn trauma’s en transformeerde hij zijn littekens in een kunstwerk. Het resultaat, een zorgvuldig opgebouwd tafereel van zes meter lang, is ronduit indrukwekkend.
In het museum staat het kunstwerk afgezonderd van de andere beelden. Met een kleine zaklamp kom je in een donkere kamer en ga je op verkenning door Damascus. Of wat daarvan nog overeind staat. Met het licht van het lampje ontdek je de verschillende verlaten huizen en kamers in de straat. Je kan er als buitenstaander letterlijk naar binnen kijken en hebt het gevoel dat je zoekt naar overlevenden. Maar je ziet vooral verwoesting. De hele tijd spookt het door je hoofd: wat is er gebeurd met de mensen die in deze straat leefden?
Daar stond ik dan, met een krop in de keel en tranen in de ogen. En ik was niet alleen. Om me heen hoorde ik mensen fluisteren: ‘Wat is oorlog toch verschrikkelijk, en toch doen we keer op keer.’
Ik besefte dat Khaled Dawwa met zijn kunst niet alleen zijn eigen oorlogsverleden verwerkt. Hij gunt ons als buitenstaanders ook een blik in de gruwel van oorlog en de littekens van het geweld. Khaled Dawwa legt ons geen boodschap op. Die boodschap komt vanzelf. Een mooi voorbeeld van wat ‘vredeseducatie’ wordt genoemd. Hoe kan je niet alleen leren over een gewelddadig verleden, maar er ook uit leren?
...
Werken aan vrede is zo belangrijk, maar vindt vaak plaats ver weg van de schijnwerpers. In de media wordt vrede vaak weggedrumd. Zelfs wanneer Vlaamse talkshows aankondigen te willen praten over vrede, gaat het uiteindelijk vooral over oorlog, over hoe investeren in bewapening zal zorgen voor vrede.
...
Volop inzetten op jonge mensen, hen overtuigen van de waarde van werken aan vrede: ik ben van mening dat het, zeker vandaag, van cruciaal belang is. Daarom krijgen jonge onderzoekers ook een speciale plaats in een nieuw Europees netwerk van vredesonderzoekers waar het Vredesinstituut het initiatief voor nam.
...
In deze donkere, geopolitieke tijden kunnen de inspanningen van vredesonderzoekers en al die anderen die elke dag opnieuw, stap voor stap, bouwen aan vrede al eens aanvoelen als druppels op een hete plaat. Toch moeten we die kleine glinsterende druppels van vrede blijven zien, blijven aanmoedigen en – van het grootste belang in tijden dat budgetten voor defensie de pan uit swingen – blijven financieren.
Hen allemaal belonen met een Nobelprijs is onmogelijk. Maar een fatsoenlijk budget en respect voor hun waardevol engagement? Dat moet Vlaanderen, dat er nog niet zo lang geleden, net als de straat in het kunstwerk van Khaled Dawwa, verwoest bijlag, toch kunnen opbrengen?
Bron: MO*