Hier volgt een deel van het artikel.
Een nieuwe generatie gidsen loodst bezoekers langs de stille sporen van kolonialisme in Antwerpen. Op de fiets, tussen monumenten en in musea laat oprichtster en politicologe Sadjo Thiam zien hoe de stad zelf een archief kan zijn.
Op een kille zondagmiddag komt een klein groepje fietsers samen aan de rand van het Antwerpse Stadspark. Met zijn vieren zijn ze, ieder met zijn eigen blik: twee mannen die aandachtig om zich heen kijken, een vrouw die zwijgend haar sjaal strakker trekt en een studente die wat later arriveert en zich verontschuldigt terwijl ze haar fiets parkeert.
Sadjo Thiam en Saphir Kasiam staan geduldig op hen te wachten. Thiam is oprichtster van Acces, een platform dat expertise en samenleving met elkaar verbindt via het delen van kennis. Ze heeft haar handen diep in haar jaszakken en bestudeert de groep aandachtig. Naast haar staat de twintigjarige studente Kasiam licht gespannen heen en weer te bewegen. Het is haar eerste keer als gids.
Boven het gezelschap torent een hoge granieten obelisk: de Congozuil. ‘Wat zien jullie?’, vraagt Kasiam aan de fietsers. Blikken gaan de hoogte in. Iemand wijst naar de uitgestrekte ster boven op het monument. ‘Is dat de ster van Congo?’
‘Dat klopt’, antwoordt Kasiam, terwijl ze met haar hand langs de ornamenten gaat. ‘De Congoster, de kroon, de inscripties: dit zijn geen neutrale versieringen. Ze tonen hoe handel, rijkdom en geweld samenkwamen in één koloniale machine. En dat moest gezien worden.’
Ze wijst naar de figuur boven op de obelisk. ‘Niet toevallig is dat Mercurius, de Romeinse god van handel en winst. Congo werd voorgesteld als een economische belofte.’
Kasiam vertelt dat de obelisk in 1911 werd opgericht om de annexatie van Congo-Vrijstaat door de Belgische staat te vieren. Vandaag vormt hij het begin van een ander verhaal — een verhaal dat niet viert, maar bevraagt.
De gids benadrukt dat het koloniale project groter was dan Leopold II alleen. ‘Hij onderhield nauwe banden met het Britse Koningshuis en wilde België positioneren als internationale speler. Zijn netwerk van macht en handel vormde de basis van een koloniale infrastructuur waarvan de gevolgen generaties lang voelbaar zouden zijn.’
Even is de groep stil, alsof ze voor het eerst echt voelt hoe de stad verweven is met macht, handel en een koloniale geschiedenis.
Bron: MO*
Kaoutar El Afi - 20 februari 2026