Honderden mensen per dag. Mannen, vrouwen en kinderen. Geslagen, uitgekleed, beroofd en teruggeduwd over rivieren en zeeën. In 2025 vonden minstens 80.865 pushbacks plaats. Dat zijn gemiddeld 221 pushbacks per dag, waarbij mensen illegaal teruggeduwd worden zonder toegang tot asiel. En dat cijfer is vrijwel zeker een onderschatting. Wat overblijft is onzekerheid, geweld en het risico om opnieuw te moeten vluchten. Elke dag opnieuw.
Dalende registraties, blijvend geweld
Pushbacks zijn geen spijtige incidenten of fouten van grenswachters. Ze gebeuren systematisch en op grote schaal door verschillende Europese lidstaten. Minder mensen die formeel asiel aanvragen, wordt politiek vaak voorgesteld als een teken dat het beleid werkt. Maar wat niet wordt meegerekend, zijn de mensen die de kans niet krijgen om bescherming te vragen.
En die kans niet krijgen, dat is illegaal. Want pushbacks schenden het non-refoulementprincipe, een hoeksteen van het internationaal recht: niemand mag worden teruggestuurd zonder individueel onderzoek naar zijn of haar beschermingsnood. Toch worden mensen collectief tegengehouden en teruggeduwd, ook wanneer het om kinderen, zieken of andere kwetsbare personen gaat.
Wanneer de camera’s uitstaan, blijven doden onzichtbaar
In januari 2025 bevestigde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat illegale pushbacks in Griekenland geen incidenten zijn, maar een systematische praktijk. Het arrest had een duidelijk signaal moeten zijn. Maar meldingen van geweld bleven zich opstapelen.
Begin februari kwamen vijftien mensen om het leven nadat hun boot in aanvaring kwam met de Griekse kustwacht. Overlevenden getuigen over roekeloos gemanoeuvreer om te verhinderen dat de boot de kust bereikte. Net als bij eerdere dodelijke incidenten bleken veiligheidscamera’s precies op dat moment uitgeschakeld. Zonder beelden, geen transparantie. Zonder transparantie, geen verantwoordelijkheid.
Lees het rapport van 11.11.11 (België), We Are Monitoring (Polen), Hungarian Helsinki Committee (Hongarije), Centre for Peace Studies (Kroatië), Sienos Grupė (Litouwen), Lebanese Center for Human Rights (Libanon) en I Want to Help Refugees (Letland).
Bron:11.be