Terwijl Europa dalende aankomstcijfers voorstelt als een succes, voltrekt zich op de Middellandse Zee een andere realiteit. In de eerste zes weken van 2026 verdronken al minstens 524 mensen tijdens hun poging om Europa te bereiken. Daarmee is dit de dodelijkste start van een jaar sinds de Internationale Organisatie voor Migratie in 2014 begon met systematische registraties.
Achter dat cijfer gaan geen abstracte statistieken schuil, maar mensenlevens. Mannen, vrouwen en kinderen die huis en haard achterlieten, vaak na geweld, vervolging of uitzichtloosheid. Mensen die de overtocht wagen omdat legale en veilige alternatieven ontbreken. Wanneer hun boot kapseist, verdwijnen ze in de golven. Wat overblijft zijn gebroken families, vermiste namen en een cijfer dat snel weer wordt ingehaald door het volgende. Elk jaar opnieuw.
Dat de Middellandse Zee zo dodelijk is geworden, is geen natuurramp. Het is het gevolg van politieke keuzes. Europa zet al jaren steeds nadrukkelijker in op afschrikking in plaats van bescherming. Minder mensen die aankomen, geldt als maatstaf voor succes. Maar wat niet wordt meegerekend, zijn de mensen die Europa nooit bereiken.
Het Europese grensagentschap Frontex meldde recent een daling van het aantal ‘irreguliere grensoverschrijdingen’. Die daling wordt door verschillende politici naar voren geschoven als bewijs dat het beleid werkt. Toch vertellen die cijfers slechts een deel van het verhaal. Ze zeggen niets over de mensen die worden onderschept op zee en teruggebracht naar landen waar hun veiligheid niet gegarandeerd is. Ze zeggen niets over de mensen die verdrinken zonder ooit geregistreerd te worden.
Intussen sluiten Europese landen ook de weinige veilige en legale toegangswegen die bestaan. Hervestigingsprogramma’s worden opgeschort of teruggeschroefd. Humanitaire visa blijven uitzonderlijk. Wie bescherming zoekt, ziet de deur via reguliere kanalen steeds vaker dichtgaan. Tegelijk worden humanitaire hulpprogramma’s in opvanglanden in de regio afgebouwd door internationale besparingen. Minder steun ter plaatse en minder legale vluchtwegen duwen mensen richting gevaarlijke, irreguliere routes over zee.
De dodelijke balans van de eerste weken van dit jaar maakt duidelijk wat die keuzes betekenen. Zolang migratie hoofdzakelijk wordt benaderd als een probleem dat moet worden ingedamd, en niet als een realiteit die menswaardig moet worden beheerd, blijft de Middellandse Zee een massagraf.
Een andere aanpak is mogelijk. Investeren in veilige en gecontroleerde migratieroutes, samenwerken met opvanglanden op basis van mensenrechten en zorgen voor een eerlijke spreiding van asielzoekers over Europese lidstaten volgens bevolkingsgrootte en economische draagkracht. Uit eerder IPSOS-onderzoek in opdracht van 11.11.11 blijkt dat een ruime meerderheid van de Belgen zo’n evenwichtige spreiding steunt.
Zolang het politieke debat zich blindstaart op dalende aankomstcijfers zonder de menselijke kost mee te tellen, blijft de echte realiteit onder de radar. Maar voor de honderden mensen die dit jaar al verdronken, en voor hun families, is die kost allesbehalve abstract. Hun afwezigheid is het onzichtbare resultaat van een beleid dat grenzen sluit, maar geen veilige uitweg biedt.
Bron: 11.be